Δασκαλογιάννης, ο θρυλικός επαναστάτης που ξεσήκωσε τα Σφακιά εναντίον των Τούρκων και ενέπνευσε τον Καζαντζάκη. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο στο ικρίωμα αφού τον έγδαραν ζωντανό!...

Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων της Κρήτης. Προς τιμήν του το αεροδρόμιο Χανίων ονομάζεται «Ιωάννης Δασκαλογιάννης»...

Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης (1725 - 17 Ιουνίου 1771) ήταν Έλληνας αγωνιστής.
Την άνοιξη του 1770, και ενώ διεξαγόταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1768-1774), ξέσπασαν σε διάφορα μέρη του ελλαδικού χώρου εξεγέρσεις κατά των Οθωμανών, με υποκίνηση της Ρωσίας. Οι εξεγέρσεις αυτές οργανώθηκαν από τους στενούς συνεργάτες της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β΄, τους αδερφούς Ορλώφ, για αυτό και είναι γνωστές ως Ορλωφικά. Αρχηγός της εξέγερσης στα Σφακιά της Κρήτης (1770-1771) ήταν ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης.....
"....Στην Τεριέστη εσυναντήθηκε το 1769 ο Δασκαλογιάννης με τους Αλέξιο και Θεόδωρο Ορλώφ, ναύαρχους της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον παροτρύνανε να ξεσηκώσει επανάσταση στην Κρήτη και θα έχει την αμέριστον συμπαράστασή τους και του δηλώσανε ότι μιλούνε για λογαρισμό της αυτοκράτειρας Μεγάλης Αικατερίνης. Ήτανε σε εμπόλεμον κατάσταση η Ρωσία με την Τουρκία από το 1768 και θέλανε να προκαλέσουνε αντιπερισπασμό. Μάλιστα όταν ο αδελφός του Δασκαλογιάννη Παύλος εσυνάντησε τους Ορλώφ στην Πάρο του είπανε να χτυπήσουνε οι Κρήτες μια μια τις πόλεις κι όταν θα χτυπούνε οι Κρήτες από τη στεριά, θα χτυπούνε και τα ρωσικά καράβια από τη θάλασσα με τα κανόνια τους...."
Οι Ρώσοι δεν έφθασαν ποτέ, παρά τις υποσχέσεις!
Την 17 Ιουνίου 1771 εγδάρανε ζωντανό τον Δασκαλογιάννη οι Τούρκοι, λουρίδες κόβανε τις σάρκες του και τις πετούσανε και του είχανε ένα καθρέφτη μπροστά και του λέγανε:
"Είδες καπετάνιο πως σου πηγαίνουνε τα κόκκινα;".
Τον αδελφό του Νικολάκη τον φέρανε δεμένο να παρακολουθήσει τη σκηνή και ο άνθρωπος δεν άντεξε και παραφρόνησε.

(Αναλυτικά ακολουθεί η Ιστορία)
Πηγή:ιστορικά σημειώματα
"....Μα ας έλθουμε στην Επανάσταση του Δασκαλογιάννη εκεί που ο Σταμάτης
Μπασιάς έδωσε τη ζωή του. Εκατό χρόνια μετά την οριστική επικράτηση των
Τούρκων στην Κρήτη, ο χριστιανικός λαός του νησιού εστέναζε κάτω από το
πέλμα του πιο βάρβαρου κατακτητή. Το θεόκτιστο τείχος που λέγεται Λευκά
Όρη, το άγονο της επαρχίας Σφακίων και ο πολεμικός χαρακτήρας των
Σφακιανών εκρατούσανε σε απόσταση τους κατακτητές και η επαρχία αυτή
αποτελούσε μια χωριστή γεωγραφική μα και πολιτική ενότητα. Ποτέ δεν
κατοίκησε κατάκτητής στα Σφακιά και ποτέ δεν εδρεύανε υπηρεσίες
κατακτητών σ' αυτό τον τόπο. Επειδή δεν υπήρχε εξουσία κρατική, οι
προύχοντες με τους καπεταναίους της επαρχίας εψήφιζαν δικούς τους
τοπικούς νόμους. Επειδή ήτανε το μόνο μέρος της Κρήτης που δεν ελέγχετο
από τον κατακτητή και το μόνο μέρος που δεν έφτανε το δηλητηριώδες
βλέμμα του εχθρού, αναπτύχθηκε στα Σφακιά ναυτιλία και εμπόριο και ήτανε
παράλληλα εκεί η πιο άγονη μα και η πιο πλούσια επαρχία, διότι επί
πλέον δεν πληρώνανε μέχρι τότε στα Σφακιά χαράτζια και τζερεμιά. Δεν
αισθανόταν όμως άνετα οι Σφακιανοί, αφού οι αδελφοί τους στην άλλη Κρήτη
υψίσταντο τρομερά βασανιστήρια και ταπεινώσεις και αφού στα κορμιά των
ραγιάδων εδοκίμαζαν οι Αγαρηνοί τα όπλα τους και τη σκοπευτική τους
ικανότητα.
Εκεινά τα χρόνια εζούσε στην Ανώπολη των Σφακίων ένας μεγάλος άρχοντας. Ηταν γιος του Βλαχαντρουλή, μα επειδή ήξερε πολλα γράμματα ακούγετο Δασκαλογιάννης και γι' αυτό το όνομα επέρασε στην ιστορία αυτός και η επανάσταση της οποίας ήτανε εμπνευστής, οργανωτής, αρχηγός και ο κύριος χρηματοδότης. Είχε 4 τρικάταρτα καράβια και διέσχιζε τη Μεσόγειο και τη Μαύρη θάλασσα. Ήτανε εφοπλιστής εκείνης της εποχής. Ήξερε ιταλικά, ρωσικά, και σε καλό βαθμό ισπανικά. Έβλεπε ότι οι Αγαρηνοί τους αχαμνούς χριστιανούς εξισλαμίζανε και τους ζωηρούς άντρες τους σκοτώνανε και έλεγε ότι στις αμέσως επόμενες δεκαετίες αν δεν αντιδράσουμε δυναμικά θα πάψει να υπάρχει στην Κρήτη εθνικό φρόνημα και εθνική συνείδηση.
Στην Τεριέστη εσυναντήθηκε το 1769 ο Δασκαλογιάννης με τους Αλέξιο και Θεόδωρο Ορλώφ, ναύαρχους της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον παροτρύνανε να ξεσηκώσει επανάσταση στην Κρήτη και θα έχει την αμέριστον συμπαράστασή τους και του δηλώσανε ότι μιλούνε για λογαρισμό της αυτοκράτειρας Μεγάλης Αικατερίνης. Ήτανε σε εμπόλεμον κατάσταση η Ρωσία με την Τουρκία από το 1768 και θέλανε να προκαλέσουνε αντιπερισπασμό. Μάλιστα όταν ο αδελφός του Δασκαλογιάννη Παύλος εσυνάντησε τους Ορλώφ στην Πάρο του είπανε να χτυπήσουνε οι Κρήτες μια μια τις πόλεις κι όταν θα χτυπούνε οι Κρήτες από τη στεριά, θα χτυπούνε και τα ρωσικά καράβια από τη θάλασσα με τα κανόνια τους.
Ήρθε στα Σφακιά ο Δασκαλογιάννης και είπε τις σκέψεις του και τις απόψεις του, που όλοι τις άκουσαν με ενθουσιασμό, εκτός από τον θείο του, τον συνετό και διορατικό Πρωτόπαπα.
"... Λέει του ο Πρωτόπαπας 'Δάσκαλε ίντα λογιάζεις;
θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ' αυτά που λογαριάζεις.
Κι άνεν το μάθει ο βασιλιάς, στρατό θα μασε φέρει
να δίδομε δοσίματα, σαν και στα Κάτω μέρη.
Να δίδομε δοσίματα χαράτζια κάθε χρόνο,
ποιοι δεν πλερώνουν τζερεμια; Οι Σφακιανοί είναι μόνο".
Μα λέει ο Δασκαλογιάννης:
" Ο Μόσκοβις αγλήγορα καράβια θε να μπέψει
τσοι σκλαβωμένους χριστιανούς για να τσοι ξεμιστέψει".
Και αντιλέγει ο Πρωτόπαπας:
"Ώστε να 'ρθουν τα κάτεργα κι ο Μόσκοβις να φτάξει
δεν θα 'χει σπίτι Σφακιανός εις τα Σφακιά να κάτσει".
Αφού δεν εισακούστηκε η γνώμη του Πρωτόπαπα, αυτός πρώτος και καλύτερος εμπήκε και στη μάχη. Ο Δασκαλογιάννης έστειλε αγγελιοφόρους στις άλλες επαρχίες της Κρήτης και ζητούσε τη γνώμη τους και τη συμπαράσταση τους όπου του υποσχέθηκαν συμμετοχή. Επικοινώνησε με τους παράγοντες του Μωριά, τον Μπενάκη και τον Μαυρομιχάλη και με τον λοχαγό του ρωσικού στρατού Παπάζογλου που ήρθε επί τούτου. Ητανε αισιόδοξος ο Δασκαλογιάννης από τις επαφές του και διαρκούντος του 1769 έφερε ένα πλοίο του φορτωμένο πολεμοφόδια στα Σφακιά.
"... Μα ήρθανε πάλι γράμματα εις του Δασκαλογιάννη
πως εσηκώθην ο Μωριάς κ' η Ρούμελη κ' η Μάνη.
Κι εκείνος βγάνει τη γραφή απού’ρθεν από πάνω
πως εσήκωσαν οι Ρωμιοί πόλεμο με σουλτάνο.
Κι απής των τ' αποδιάβασεν ο δάσκαλος ρωτά τσοι,
να πουν κι αυτοί τη γνώμη των κ' ίντα βουλή να πιάσει".
Και παίρνει την απάντηση:
"Μα εμείς ήμεσταν έτοιμοι στον πόλεμο να μπούμε,
την Κρήτη δίχως βάσανα γρήγορα να τη δούμε..."
Επροπαρασκευάζετο ο Δασκαλογιάννης για πόλεμο και εσυγκέντρωνε πολεμοφόδια και αρχές Απριλίου του 1770 εκατέβηκε με τους επαναστάτες του στην Κράπη και ενημερώνει και τον σουλτάνο:
"... Πιάνει βουλώνει μια γραφή μπέμπει την του σουλτάνο
να ξεσηκώσει την Τουρκιά απού την Κρήτη απάνω.
Και να σηκώσει την Τουρκιά κι απού τα τρία κάστρη
γη θα του κάμει πόλεμο κι ούλα θα τα χαλάσει...".
Άρχισε να περιορίζεται η αισιοδοξία του Δασκαλογιάννη όταν είδε την απουσία της Κρήτης μα ήλπιζε στην συμπαράσταση της Ρωσίας.
Μόνο ο Καπετάνιος Σταμάτης Μπασιάς από το Πανωχώρι Σελίνου, αυτός ο φλογερός και γενναίος πατριώτης, με τους γενναίους Σελινιώτες του, που συμπληρώνουνταν ακόμα από λίγους Κισαμίτες και Κυδωνιάτες ήρθανε σαν οργανωμένη ομάδα να συμπαρασταθούνε και να συνθυσιαστούνε με τους Σφακιανούς. Από τις άλλες όμορες επαρχίες ήτανε μεμονωμένα παλληκάρια που επολέμησαν γενναία υπό τις διαταγές Σφακιανών καπεταναίων. Ήτανε ακόμα ο Περοδάσκαλος από το Σπανιάκο με τον αδελφό του Ιάκωβο και λίγους άλλους άντρες. Στην Αράδενα εσκοτωθήκανε δυο Αγιοβασιλιώτες. Ήτανε άντρες και από το Αμάρι. Εισβάλανε οι Σφακιανοί στις γειτονικές επαρχίες και σκοτώνανε τους Τούρκους και ελεηλατούσανε τις περιουσίες τους.
"... Εδιαγουμίσαν τα χωριά και κάνουν κελεπίρια,
παίρνουνε βούγια και σφαχτά και ρούχα και μπακίρια.
Οι Τούρκοι διαγουμίζουνται, στα κάστρα κουβαλιούνται
κι όσοι επομείνα στα χωριά εις τα κονάκια κλειούνται..."
Μα και ο σουλτάνος δίνει διαταγές:
"Τ' ασκέρια να χαζιερευτού να κατεβώ στην Κρήτη,
να βγούνε απάνω στα Σφακιά να μην αφήσου σπίτι.
Και παραγγέρνει του πασά απού ήτο σερασκέρης
"Ούλους τσοι πρώτους των Σφακιών δεμένους να τσοι φέρεις".
Ο Δασκαλογιάννης επήρε τους επαναστάτες του και επήγε στη Μαλάξα και στρατοπέδεψε και αγνάντευε στο πέλαγος για να δει τον ρωσικό στόλο, αυτόν που δεν ήρθε ποτέ. Αφού αποφασιστήκανε πως δεν έρχεται ο ρωσικός στόλος εγυρίσανε στην Κράπη και εκεί σε λίγες μέρες τους χτύπησε 15.000 τουρκικός στρατός ενώ αυτοί ήτανε 2.000. Αντισταθήκανε γενναία μα λόγω της αριθμητικής υπεροχής του εχθρού, και όταν περάσανε 6.000 Τούρκοι από τον Δοκαρόπορο, φοβούμενοι ότι θα τους περικυκλώσουνε, άρχισαν να υποχωρούνε. Μέχρι να περάσουνε του Κατρέ τον Λαγκό οι Τούρκοι είχανε 800 νεκρούς και οι επαναστάτες 70. Όταν οι Τούρκοι εχτύπησαν και από το μέρος του Καλλικράτη επήγε από εκεί να κρατήσει άμυνα ο Γιωργακομάρκος με τους Καλλικρατιανούς και ο Μπουρμπαχοστρατής με τους μισούς Ασφενδιώτες. Ο άλλος αρχηγός των Ασφεδιωτών, ο Νικόλαος Δεληγιαννάκης, εμάχετο από το Ξυλόδεμα με τον Δασκαλογιάννη, με άλλα σφακιανά μπαϊράκια και με τον Σταμάτη Μπασιά και τους Σελινιώτες του. Οι Σφακιανοί αντιστέκονταν απεγνωσμένα, μα όπως ήτανε φυσικό υποχωρούσανε σιγά - σιγά. Στον Πάνω Πορόλαγκο, στην Ίμπρο κρατήσανε άμυνα δύο μέρες. Εκεί εσκοτωθήκανε 800 Τούρκοι και 300 επαναστάτες. Όμως και από εκεί υποχωρήσανε και οι Τούρκοι πιάσανε τα παραλιακά χωριά.
"... Καίσιν αγόρια και γιαλιές και Βουβαδοβρασκάδες,
πολύ κακό το πάθετε καημένες Κομητάδες.
Σάββατο μέρα εφτάξασι στου Μπρος Γιαλού τα όρια.
Η γης κι ο κόσμος έτρεμεν από τα μοιρολόγια...".
Στη συνέχεια οι Τούρκοι εβγήκανε στην Ανώπολη, στην καρδιά της επανάστασης. Οι Σφακιανοί με μόνους συμπαραστάτες τους γενναίους Σελινιώτες, εμάχονταν προστεύοντας και τα γυναικόπαιδα. Σε λίγο εφτάσανε ακόμα 6000 Τούρκοι όπου αναμειχτήκανε με τους επαναστάτες και η μάχη εσυνεχίστηκε με τα μαχαίρια. Σ' αυτή τη μάχη ετραυματίστηκε βαριά ο Σταμάτης Μπασιάς και οι άντρες του τον μεταφέρανε σε παρακείμενο σπήλιο στο φαράγγι που εκβάλλει στην Ιλιγγα όπου εκεί εξέπνευσε. Από τότε ακούγεται εκεί "του Μπασιά το Σπηλιάρι". Εσκοτωθήκανε και πολλοί από τους άντρες του. Για το θάνατο του Σταμάτη Μπασιά γράφει ο Ι. Μουρέλος στην Ιστορία της Κρήτης στον Α' τόμο, σελ. 160 και Β. Ψιλάκης στην Ιστορία της Κρήτης τ. Γ' σελ. 1433.
Ο Δασκαλογιάννης, αφού είδε πως είχε χαθεί το παν, για να σταματήσει το μακελειό σε βάρος των Σφακιανών επαρουσιάστηκε στον πασά ενώ ήξερε σίγουρα ότι θα πεθάνει. Στην ανάκριση ο πασάς είπε του Δασκαλογιάννη:
"... Οι Σφακιανοί δοσίματα, χαράτζια δεν εδίδα,
πες μου ίντα ταν αφορμή κι έπεσες στην παγίδα;"
Και του απάντησε:
"...Εγώ κι αν είμαι Σφακιανός, παιδί της Κρήτης είμαι,
και να θωρώ τσι Χριστιανούς στα βάσανα πονεί με.
Γιατί και τσ' άλλους Χριστιανούς, απού νιε στου σουλτάνο
δεν τσ' έχετε για τίβοτσι στον κόσμο τον απάνω.
Γι’αυτό και εγώ αποφάσισα την Κρήτη να σηκώσω
και απού τα χέρια των Τουρκώ να την ελευτερώσω...".
Την 17 Ιουνίου 1771 εγδάρανε ζωντανό τον Δασκαλογιάννη οι Τούρκοι, λουρίδες κόβανε τις σάρκες του και τις πετούσανε και του είχανε ένα καθρέφτη μπροστά και του λέγανε:
"Είδες καπετάνιο πως σου πηγαίνουνε τα κόκκινα;".
Τον αδελφό του Νικολάκη τον φέρανε δεμένο να παρακολουθήσει τη σκηνή και ο άνθρωπος δεν άντεξε και παραφρόνησε.
Από τέτοιους ήρωες εκληρονομήσαμε τα δικαιώματα να ζούμε ελεύτεροι. Εκληρονομήσαμε όμως και την υποχρέωση να τους θυμόμαστε και να τους τιμούμε....."
Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων της Κρήτης. Προς τιμήν του το αεροδρόμιο Χανίων ονομάζεται «Ιωάννης Δασκαλογιάννης»...
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης (1725 - 17 Ιουνίου 1771) ήταν Έλληνας αγωνιστής.
Την άνοιξη του 1770, και ενώ διεξαγόταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1768-1774), ξέσπασαν σε διάφορα μέρη του ελλαδικού χώρου εξεγέρσεις κατά των Οθωμανών, με υποκίνηση της Ρωσίας. Οι εξεγέρσεις αυτές οργανώθηκαν από τους στενούς συνεργάτες της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β΄, τους αδερφούς Ορλώφ, για αυτό και είναι γνωστές ως Ορλωφικά. Αρχηγός της εξέγερσης στα Σφακιά της Κρήτης (1770-1771) ήταν ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης.....
"....Στην Τεριέστη εσυναντήθηκε το 1769 ο Δασκαλογιάννης με τους Αλέξιο και Θεόδωρο Ορλώφ, ναύαρχους της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον παροτρύνανε να ξεσηκώσει επανάσταση στην Κρήτη και θα έχει την αμέριστον συμπαράστασή τους και του δηλώσανε ότι μιλούνε για λογαρισμό της αυτοκράτειρας Μεγάλης Αικατερίνης. Ήτανε σε εμπόλεμον κατάσταση η Ρωσία με την Τουρκία από το 1768 και θέλανε να προκαλέσουνε αντιπερισπασμό. Μάλιστα όταν ο αδελφός του Δασκαλογιάννη Παύλος εσυνάντησε τους Ορλώφ στην Πάρο του είπανε να χτυπήσουνε οι Κρήτες μια μια τις πόλεις κι όταν θα χτυπούνε οι Κρήτες από τη στεριά, θα χτυπούνε και τα ρωσικά καράβια από τη θάλασσα με τα κανόνια τους...."
Οι Ρώσοι δεν έφθασαν ποτέ, παρά τις υποσχέσεις!
Την 17 Ιουνίου 1771 εγδάρανε ζωντανό τον Δασκαλογιάννη οι Τούρκοι, λουρίδες κόβανε τις σάρκες του και τις πετούσανε και του είχανε ένα καθρέφτη μπροστά και του λέγανε:
"Είδες καπετάνιο πως σου πηγαίνουνε τα κόκκινα;".
Τον αδελφό του Νικολάκη τον φέρανε δεμένο να παρακολουθήσει τη σκηνή και ο άνθρωπος δεν άντεξε και παραφρόνησε.
(Αναλυτικά ακολουθεί η Ιστορία)
Πηγή:ιστορικά σημειώματα
Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΑΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚυριακή, 2 Μαΐου 2010
Εκεινά τα χρόνια εζούσε στην Ανώπολη των Σφακίων ένας μεγάλος άρχοντας. Ηταν γιος του Βλαχαντρουλή, μα επειδή ήξερε πολλα γράμματα ακούγετο Δασκαλογιάννης και γι' αυτό το όνομα επέρασε στην ιστορία αυτός και η επανάσταση της οποίας ήτανε εμπνευστής, οργανωτής, αρχηγός και ο κύριος χρηματοδότης. Είχε 4 τρικάταρτα καράβια και διέσχιζε τη Μεσόγειο και τη Μαύρη θάλασσα. Ήτανε εφοπλιστής εκείνης της εποχής. Ήξερε ιταλικά, ρωσικά, και σε καλό βαθμό ισπανικά. Έβλεπε ότι οι Αγαρηνοί τους αχαμνούς χριστιανούς εξισλαμίζανε και τους ζωηρούς άντρες τους σκοτώνανε και έλεγε ότι στις αμέσως επόμενες δεκαετίες αν δεν αντιδράσουμε δυναμικά θα πάψει να υπάρχει στην Κρήτη εθνικό φρόνημα και εθνική συνείδηση.
Στην Τεριέστη εσυναντήθηκε το 1769 ο Δασκαλογιάννης με τους Αλέξιο και Θεόδωρο Ορλώφ, ναύαρχους της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον παροτρύνανε να ξεσηκώσει επανάσταση στην Κρήτη και θα έχει την αμέριστον συμπαράστασή τους και του δηλώσανε ότι μιλούνε για λογαρισμό της αυτοκράτειρας Μεγάλης Αικατερίνης. Ήτανε σε εμπόλεμον κατάσταση η Ρωσία με την Τουρκία από το 1768 και θέλανε να προκαλέσουνε αντιπερισπασμό. Μάλιστα όταν ο αδελφός του Δασκαλογιάννη Παύλος εσυνάντησε τους Ορλώφ στην Πάρο του είπανε να χτυπήσουνε οι Κρήτες μια μια τις πόλεις κι όταν θα χτυπούνε οι Κρήτες από τη στεριά, θα χτυπούνε και τα ρωσικά καράβια από τη θάλασσα με τα κανόνια τους.
Ήρθε στα Σφακιά ο Δασκαλογιάννης και είπε τις σκέψεις του και τις απόψεις του, που όλοι τις άκουσαν με ενθουσιασμό, εκτός από τον θείο του, τον συνετό και διορατικό Πρωτόπαπα.
"... Λέει του ο Πρωτόπαπας 'Δάσκαλε ίντα λογιάζεις;
θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ' αυτά που λογαριάζεις.
Κι άνεν το μάθει ο βασιλιάς, στρατό θα μασε φέρει
να δίδομε δοσίματα, σαν και στα Κάτω μέρη.
Να δίδομε δοσίματα χαράτζια κάθε χρόνο,
ποιοι δεν πλερώνουν τζερεμια; Οι Σφακιανοί είναι μόνο".
Μα λέει ο Δασκαλογιάννης:
" Ο Μόσκοβις αγλήγορα καράβια θε να μπέψει
τσοι σκλαβωμένους χριστιανούς για να τσοι ξεμιστέψει".
Και αντιλέγει ο Πρωτόπαπας:
"Ώστε να 'ρθουν τα κάτεργα κι ο Μόσκοβις να φτάξει
δεν θα 'χει σπίτι Σφακιανός εις τα Σφακιά να κάτσει".
Αφού δεν εισακούστηκε η γνώμη του Πρωτόπαπα, αυτός πρώτος και καλύτερος εμπήκε και στη μάχη. Ο Δασκαλογιάννης έστειλε αγγελιοφόρους στις άλλες επαρχίες της Κρήτης και ζητούσε τη γνώμη τους και τη συμπαράσταση τους όπου του υποσχέθηκαν συμμετοχή. Επικοινώνησε με τους παράγοντες του Μωριά, τον Μπενάκη και τον Μαυρομιχάλη και με τον λοχαγό του ρωσικού στρατού Παπάζογλου που ήρθε επί τούτου. Ητανε αισιόδοξος ο Δασκαλογιάννης από τις επαφές του και διαρκούντος του 1769 έφερε ένα πλοίο του φορτωμένο πολεμοφόδια στα Σφακιά.
"... Μα ήρθανε πάλι γράμματα εις του Δασκαλογιάννη
πως εσηκώθην ο Μωριάς κ' η Ρούμελη κ' η Μάνη.
Κι εκείνος βγάνει τη γραφή απού’ρθεν από πάνω
πως εσήκωσαν οι Ρωμιοί πόλεμο με σουλτάνο.
Κι απής των τ' αποδιάβασεν ο δάσκαλος ρωτά τσοι,
να πουν κι αυτοί τη γνώμη των κ' ίντα βουλή να πιάσει".
Και παίρνει την απάντηση:
"Μα εμείς ήμεσταν έτοιμοι στον πόλεμο να μπούμε,
την Κρήτη δίχως βάσανα γρήγορα να τη δούμε..."
Επροπαρασκευάζετο ο Δασκαλογιάννης για πόλεμο και εσυγκέντρωνε πολεμοφόδια και αρχές Απριλίου του 1770 εκατέβηκε με τους επαναστάτες του στην Κράπη και ενημερώνει και τον σουλτάνο:
"... Πιάνει βουλώνει μια γραφή μπέμπει την του σουλτάνο
να ξεσηκώσει την Τουρκιά απού την Κρήτη απάνω.
Και να σηκώσει την Τουρκιά κι απού τα τρία κάστρη
γη θα του κάμει πόλεμο κι ούλα θα τα χαλάσει...".
Άρχισε να περιορίζεται η αισιοδοξία του Δασκαλογιάννη όταν είδε την απουσία της Κρήτης μα ήλπιζε στην συμπαράσταση της Ρωσίας.
Μόνο ο Καπετάνιος Σταμάτης Μπασιάς από το Πανωχώρι Σελίνου, αυτός ο φλογερός και γενναίος πατριώτης, με τους γενναίους Σελινιώτες του, που συμπληρώνουνταν ακόμα από λίγους Κισαμίτες και Κυδωνιάτες ήρθανε σαν οργανωμένη ομάδα να συμπαρασταθούνε και να συνθυσιαστούνε με τους Σφακιανούς. Από τις άλλες όμορες επαρχίες ήτανε μεμονωμένα παλληκάρια που επολέμησαν γενναία υπό τις διαταγές Σφακιανών καπεταναίων. Ήτανε ακόμα ο Περοδάσκαλος από το Σπανιάκο με τον αδελφό του Ιάκωβο και λίγους άλλους άντρες. Στην Αράδενα εσκοτωθήκανε δυο Αγιοβασιλιώτες. Ήτανε άντρες και από το Αμάρι. Εισβάλανε οι Σφακιανοί στις γειτονικές επαρχίες και σκοτώνανε τους Τούρκους και ελεηλατούσανε τις περιουσίες τους.
"... Εδιαγουμίσαν τα χωριά και κάνουν κελεπίρια,
παίρνουνε βούγια και σφαχτά και ρούχα και μπακίρια.
Οι Τούρκοι διαγουμίζουνται, στα κάστρα κουβαλιούνται
κι όσοι επομείνα στα χωριά εις τα κονάκια κλειούνται..."
Μα και ο σουλτάνος δίνει διαταγές:
"Τ' ασκέρια να χαζιερευτού να κατεβώ στην Κρήτη,
να βγούνε απάνω στα Σφακιά να μην αφήσου σπίτι.
Και παραγγέρνει του πασά απού ήτο σερασκέρης
"Ούλους τσοι πρώτους των Σφακιών δεμένους να τσοι φέρεις".
Ο Δασκαλογιάννης επήρε τους επαναστάτες του και επήγε στη Μαλάξα και στρατοπέδεψε και αγνάντευε στο πέλαγος για να δει τον ρωσικό στόλο, αυτόν που δεν ήρθε ποτέ. Αφού αποφασιστήκανε πως δεν έρχεται ο ρωσικός στόλος εγυρίσανε στην Κράπη και εκεί σε λίγες μέρες τους χτύπησε 15.000 τουρκικός στρατός ενώ αυτοί ήτανε 2.000. Αντισταθήκανε γενναία μα λόγω της αριθμητικής υπεροχής του εχθρού, και όταν περάσανε 6.000 Τούρκοι από τον Δοκαρόπορο, φοβούμενοι ότι θα τους περικυκλώσουνε, άρχισαν να υποχωρούνε. Μέχρι να περάσουνε του Κατρέ τον Λαγκό οι Τούρκοι είχανε 800 νεκρούς και οι επαναστάτες 70. Όταν οι Τούρκοι εχτύπησαν και από το μέρος του Καλλικράτη επήγε από εκεί να κρατήσει άμυνα ο Γιωργακομάρκος με τους Καλλικρατιανούς και ο Μπουρμπαχοστρατής με τους μισούς Ασφενδιώτες. Ο άλλος αρχηγός των Ασφεδιωτών, ο Νικόλαος Δεληγιαννάκης, εμάχετο από το Ξυλόδεμα με τον Δασκαλογιάννη, με άλλα σφακιανά μπαϊράκια και με τον Σταμάτη Μπασιά και τους Σελινιώτες του. Οι Σφακιανοί αντιστέκονταν απεγνωσμένα, μα όπως ήτανε φυσικό υποχωρούσανε σιγά - σιγά. Στον Πάνω Πορόλαγκο, στην Ίμπρο κρατήσανε άμυνα δύο μέρες. Εκεί εσκοτωθήκανε 800 Τούρκοι και 300 επαναστάτες. Όμως και από εκεί υποχωρήσανε και οι Τούρκοι πιάσανε τα παραλιακά χωριά.
"... Καίσιν αγόρια και γιαλιές και Βουβαδοβρασκάδες,
πολύ κακό το πάθετε καημένες Κομητάδες.
Σάββατο μέρα εφτάξασι στου Μπρος Γιαλού τα όρια.
Η γης κι ο κόσμος έτρεμεν από τα μοιρολόγια...".
Στη συνέχεια οι Τούρκοι εβγήκανε στην Ανώπολη, στην καρδιά της επανάστασης. Οι Σφακιανοί με μόνους συμπαραστάτες τους γενναίους Σελινιώτες, εμάχονταν προστεύοντας και τα γυναικόπαιδα. Σε λίγο εφτάσανε ακόμα 6000 Τούρκοι όπου αναμειχτήκανε με τους επαναστάτες και η μάχη εσυνεχίστηκε με τα μαχαίρια. Σ' αυτή τη μάχη ετραυματίστηκε βαριά ο Σταμάτης Μπασιάς και οι άντρες του τον μεταφέρανε σε παρακείμενο σπήλιο στο φαράγγι που εκβάλλει στην Ιλιγγα όπου εκεί εξέπνευσε. Από τότε ακούγεται εκεί "του Μπασιά το Σπηλιάρι". Εσκοτωθήκανε και πολλοί από τους άντρες του. Για το θάνατο του Σταμάτη Μπασιά γράφει ο Ι. Μουρέλος στην Ιστορία της Κρήτης στον Α' τόμο, σελ. 160 και Β. Ψιλάκης στην Ιστορία της Κρήτης τ. Γ' σελ. 1433.
Ο Δασκαλογιάννης, αφού είδε πως είχε χαθεί το παν, για να σταματήσει το μακελειό σε βάρος των Σφακιανών επαρουσιάστηκε στον πασά ενώ ήξερε σίγουρα ότι θα πεθάνει. Στην ανάκριση ο πασάς είπε του Δασκαλογιάννη:
"... Οι Σφακιανοί δοσίματα, χαράτζια δεν εδίδα,
πες μου ίντα ταν αφορμή κι έπεσες στην παγίδα;"
Και του απάντησε:
"...Εγώ κι αν είμαι Σφακιανός, παιδί της Κρήτης είμαι,
και να θωρώ τσι Χριστιανούς στα βάσανα πονεί με.
Γιατί και τσ' άλλους Χριστιανούς, απού νιε στου σουλτάνο
δεν τσ' έχετε για τίβοτσι στον κόσμο τον απάνω.
Γι’αυτό και εγώ αποφάσισα την Κρήτη να σηκώσω
και απού τα χέρια των Τουρκώ να την ελευτερώσω...".
Την 17 Ιουνίου 1771 εγδάρανε ζωντανό τον Δασκαλογιάννη οι Τούρκοι, λουρίδες κόβανε τις σάρκες του και τις πετούσανε και του είχανε ένα καθρέφτη μπροστά και του λέγανε:
"Είδες καπετάνιο πως σου πηγαίνουνε τα κόκκινα;".
Τον αδελφό του Νικολάκη τον φέρανε δεμένο να παρακολουθήσει τη σκηνή και ο άνθρωπος δεν άντεξε και παραφρόνησε.
Από τέτοιους ήρωες εκληρονομήσαμε τα δικαιώματα να ζούμε ελεύτεροι. Εκληρονομήσαμε όμως και την υποχρέωση να τους θυμόμαστε και να τους τιμούμε....."
Δασκαλογιάννης, ο
θρυλικός επαναστάτης που ξεσήκωσε τα Σφακιά εναντίον των Τούρκων και
ενέπνευσε τον Καζαντζάκη. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο στο ικρίωμα αφού τον
έγδαραν ζωντανό!
16/06/2015
Κατηγορίες: FEATURED, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΣΥΝΕΒΗ ΣΗΜΕΡΑ
Ετικέτες: βασανιστήρια, Δασκαλόγιαννης, Επανάσταση, Κρήτη, Ορλωφικά,
Σφακιά
sfakia-daskalogiannis
Το 1770 ο χριστιανικός πληθυσμός της Κρήτης βρισκόταν στο έλεος του
τουρκικού ζυγού, ο οποίος εκφραζόταν τόσο από την επίσημη αρχή του αγά
όσο και από την πυγμή των ισχυρών τουρκοκρητικών οικογενειών.
Χωριά εξισλαμίζονταν και ο ανταρτοπόλεμος μεταξύ των Χαΐνηδων και των
Γενίτσαρων σάρωνε την ύπαιθρο.
Η ορεινή και φτωχή περιοχή των Σφακίων δεν ήταν ελκυστική για τους
Τούρκους και όσες φορές πάτησαν το χώμα της, έφυγαν γρήγορα.
Θεωρείται ο πρωτομάρτυρας των κρητικών επαναστάσεων ενάντια στην
οθωμανική κυριαρχία
Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων
της Κρήτης
Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων
της Κρήτης. Προς τιμήν του το αεροδρόμιο Χανίων ονομάζεται «Ιωάννης
Δασκαλογιάννης».
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης ήταν ο αρχηγός της οικογένειας των
Βλάχων που είχε σημαντική οικονομική επιφάνεια και ακόμη μεγαλύτερη
υπόληψη στην Άνω Πόλη.
Το παρατσούκλι «ψαλιδόκωλος» που του είχαν βγάλει οι συμπατριώτες του,
δεν μείωνε το κύρος του Δασκαλογιάννη, που γνώριζε γραφή και ανάγνωση
και ντυνόταν ευρωπαϊκά. Είχε τέσσερα ιστιοφόρα και ταξίδευε. Μιλούσε
ρωσικά και ιταλικά και έπειθε τους συγχωριανούς του ότι το «ξανθό
ομόδοξο γένος» θα στηρίξει τον αγώνα.
Ο πρωτόπαπας όμως των Σφακίων είχε τις επιφυλάξεις του και σύμφωνα με
τον θρύλο, η πολιτική αντιπαράθεση γινόταν με μαντινάδες.
Ο Δασκαλογιάννης έλεγε:
«Το Μόσκοβο θα φέρω να τα συντράμει τα Σφακιά, τσοι Τούρκους να ζυγώξου
και για την Κόκκινη Μηλιά δρόμο να τώνε δώσου»
Και ο παπάς του απαντούσε:
«Δάσκαλ΄ είντα λογιάζεις; Θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ΄ αυτά που
λογαριάζεις…Τα παλληκάρια τω Σφακιώ εις τη φωτιά θα βάλης»
Ο Δασκαλόγιαννης συγκέντρωσε τους άρχοντες των γειτονικών χωριών στον
Εμπρός Γυαλό, όπου βρίσκεται σήμερα η Χώρα και αποφάσισαν να ξεσηκωθούν,
καθώς έκαιγε στην υπόλοιπη Ελλάδα η φλόγα της επανάστασης του Ορλώφ.
Ο αντιναύαρχος Αλέξιος Ορλώφ υποκίνησε με εντολή της Μεγάλης Αικατερίνης
την επανάσταση των Μανιατών κατά των Τούρκων
Ο αντιναύαρχος Αλέξιος Ορλώφ υποκίνησε με εντολή της Μεγάλης Αικατερίνης
την επανάσταση των Μανιατών κατά των Τούρκων.
Στις 25 Μαρτίου του 1770 ο Δασκαλόγιαννης έβγαλε πανηγυρικό λόγο μετά τη
Θεία Λειτουργία.
Έως το καλοκαίρι, το κίνημα οργανώθηκε και περίπου 2 χιλιάδες άνδρες
άρχισαν τις επιδρομές εναντίον τουρκικών θέσεων.
Στόχος του Δασκαλόγιαννη ήταν να καταλάβει πρώτα τα Χανιά και στη
συνέχεια το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο με τη βοήθεια και του ρωσικού στόλο.
Το σχέδιο προχωρούσε και οι Τούρκοι είχαν αρχίσει να υποχωρούν.
Οι Ρώσοι κέρδισαν τους Οθωμανούς στη ναυμαχία του Τσεσμέ, αλλά τα
καράβια τους δεν έφτασαν στην Κρήτη να βοηθήσουν τους Σφακιανούς.
Από εκείνο το σημείο άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την επανάσταση των
Σφακιανών, που αποτελούσε ουσιαστικά την κρητική συμμετοχή στα Ορλωφικά.
Η αντεπίθεση των Τούρκων
Όταν οι Τούρκοι συνειδητοποίησαν ότι οι Ρώσοι δεν θα βοηθήσουν τους
επαναστάτες, άρχισαν την αντεπίθεση. Το πρώτο πράγμα που έκαναν ήταν να
επιτάξουν 1.000 χριστιανούς για να μεταφέρουν τα πολεμοφόδια του
οθωμανικού στρατού στα ορεινά σημεία των μαχών.
Οι άνθρωποι αυτοί ονομάστηκαν «σακουλιέρηδες» και ήταν τα πρώτα θύματα
των συγκρούσεων, γιατί οι Τούρκοι τους έστελναν μπροστά για κάλυψη κι
έτσι δέχονταν φίλια και εχθρικά πυρά.
sfakia 1770
Ομηρικές μάχες έγιναν στην Κράπη, ενώ οι Τούρκοι έκαψαν τον Καλλικράτη
και το Αφέντου.
Οι Σφακιανοί υποχώρησαν βράχο βράχο και το αίμα κύλησε άφθονο και από
τις δύο πλευρές. Οι Τούρκοι λεηλάτησαν την Ασκύφου και ετοιμάστηκαν για
την επίθεση στον Εμπρός Γιαλό και τη χώρα των Σφακίων.
Οι Κρητικοί τους καθυστερούν στα στενά της Ίμπρου και φυγαδεύουν πολλά
γυναικόπαιδα στην Ανώπολη.
Οι Οθωμανοί μετρούν 1.000 νεκρούς, αλλά ενισχύονται από Ηρακλειώτες
Τούρκους και η αριθμητική τους υπεροχή είναι συντριπτική. Μεταφέρουν την
έδρα της επιχείρησης στο Φραγκοκάστελο και το καλοκαίρι εξαπολύουν
επίθεση με 6.000 άνδρες στην Ανώπολη . Ο Δασκαλόγιαννης τους αναχαιτίζει
προσωρινά και στέλνει τα μισά γυναικόπαιδα, περίπου 2.500 ψυχές, στο
Λουτρό. Άλλοι τόσοι άμαχοι όμως δεν καταφέρουν να ξεφύγουν και πολλοί
αιχμαλωτίζονται.
Η Ανώπολη λεηλατείται και ο Δασκαλόγιαννης τη βλέπει να καίγεται από τα
απέναντι βουνά. Οι Σφακιανοί καταφεύγουν προς την Αράδαινα και δίνουν
απελπισμένες μάχες στο φαράγγι, ενώ οι σφαγές των αμάχων στα Λιβανιανά
και τον Άγιο Ιωάννη θα γράψουν με μαρτυρικό τρόπο τη σελίδα της
εξέγερσης.
Μνημείο του Δασκαλόγιαννη
Μνημείο του Δασκαλόγιαννη στην Κρήτη. Ωστόσο στην υπόλοιπη Ελλάδα ο
είναι σχεδόν άγνωστος.
Ο βασανισμός και το μαρτυρικό τέλος του Δασκαλόγιαννη
Η γυναίκα, δύο από τις κόρες του και ο αδελφός του Δασκαλόγιαννη πέφτουν
στα χέρια των Τούρκων.
Οι συμπολεμιστές του τον αποτρέπουν να παραδοθεί, αλλά όταν μπήκε ο
χειμώνας και ο πληθυσμός εξαντλήθηκε από τον ανταρτοπόλεμο, ο
Δασκαλογιάννης φόρεσε τα άρματά του και εμφανίζεται μπροστά στους
Τούρκους που τον μετέφεραν αρχικά στο Φραγκοκάστελο και στη συνέχεια στο
Ηράκλειο έφιππος, μαζί με την κόρη του Μαρία.
Για ένα διάστημα ο Δασκαλόγιαννης προσπάθησε να κερδίσει χρόνο
διαδίδοντας ότι υπήρχε δήθεν κάποιος κρυμμένος θησαυρός, ενώ και οι
Τούρκοι περίμεναν, ώστε να δουν αν θα υπάρξει κάποια αντίδραση από τη
Ρωσία.
Όταν βεβαιώθηκαν ότι δεν είχαν να κερδίσουν τίποτα από τον αιχμάλωτο
Σφακιανό διέταξαν το βασανιστικό του τέλος.
Έδεσαν σφιχτά τον Δασκαλόγιαννη σε ένα ικρίωμα που είχε στηθεί στην
ανατολική πλατεία του Ηρακλείου και ο δήμιος άρχισε να αφαιρεί με
τσακμακόπετρες κομμάτια από τη σάρκα του και να τα πετάει στους
συγκεντρωμένους.
Έφεραν μπροστά του ένα μεγάλο καθρέφτη για να δει τον εαυτό του
κατακρεουργημένο, αλλά και τον αδελφό του τον Σγουρομάλλη, ο οποίος είχα
χάσει πια τα λογικά του.
Ο Δασκαλόγιαννης πέθανε στις 17 Ιουνίου 1771 από ακατάσχετη αιμορραγία
και το σώμα του έμεινε τρεις ημέρες εκτεθειμένο και ο πασάς επέτρεψε να
ταφεί μόνο όταν απειλούνταν πλέον με αποσύνθεση. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι
το θέαμα του βασανισμού του Δασκαλόγιαννη ήταν τόσο αποτρόπαιο που
απέβαλλαν έγκυες χανούμισσες.
Ο θρυλικός επαναστάτης ενέπνευσε τον Ν. Καζαντζάκη. Οι αναφορές
στον «Καπετάν-Μιχάλη» είναι έμμεσες αλλά ουσιαστικές. Οπως
χαρακτηριστικά ειπώθηκε στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, που
διοργανώθηκε στην γενέτειρά του «ο ήρωας συνεχίζει να εμπνέει όλους
εκείνους που κρύβουν τον επαναστάτη κόντρα στο σύστημα και την
υποτέλεια».
daskalogiannisΗ οδύσσεια της κόρης του
Η κόρη του, Μαρία, υποχρεώθηκε να παντρευτεί Τούρκο και έζησε στην
Κωνσταντινούπολη απ΄ όπου έφυγε όμως, όταν ξέσπασε η Επανάσταση κι ενώ
είχε μείνει χήρα. Η ηλικιωμένη γυναίκα έγινε μοναχή στην Τήνο και
βοήθησε στον Αγώνα.
Οι Οθωμανοί εξάντλησαν το μένος τους στα Σφακιά, αλλά και την υπόλοιπη
Κρήτη για παραδειγματισμό. Εκτιμάται ότι από τους 11.000 κατοίκους
σκοτώθηκαν περισσότεροι από 3.500 χιλιάδες, 1.500 πέθαναν από τις
κακουχίες και άλλοι 2.000 έφυγαν για πάντα.
Η επανάσταση των «Ορλωφικών» καταπνίγηκε, αλλά η Πύλη είχε δεχθεί
σημαντικό πλήγμα, όπως φάνηκε άλλωστε στη συνθήκη του Κιουτσιούκ
Καϊναρτζή το 1774. Μεταξύ των όρων ήταν η αμνηστία όσων είχαν
συμμετάσχει στον αγώνα, αλλά και η δυνατότητα των ελληνικών πλοίων να
πλέουν υπό ρωσική σημαία, γεγονός που επέτρεψε την ανάπτυξη του
ελληνικού ναυτικού που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του
1821.
Ο Αερολιμένας Χανίων ονομάσθηκε «Ιωάννης Δασκαλογιάννης» προς τιμήν του
Κρητικού επαναστάτη....
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/daskalogiannis-o-thrilikos-epanastatis-pou-xesikose-ta-sfakia-enantion-ton-tourkon-ke-enepnefse-ton-kazantzaki-vrike-martiriko-thanato-sto-ikrioma-afou-ton-egdaran-zontano/
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/daskalogiannis-o-thrilikos-epanastatis-pou-xesikose-ta-sfakia-enantion-ton-tourkon-ke-enepnefse-ton-kazantzaki-vrike-martiriko-thanato-sto-ikrioma-afou-ton-egdaran-zontano/
Δασκαλογιάννης, ο
θρυλικός επαναστάτης που ξεσήκωσε τα Σφακιά εναντίον των Τούρκων και
ενέπνευσε τον Καζαντζάκη. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο στο ικρίωμα αφού τον
έγδαραν ζωντανό!
16/06/2015
Κατηγορίες: FEATURED, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΣΥΝΕΒΗ ΣΗΜΕΡΑ
Ετικέτες: βασανιστήρια, Δασκαλόγιαννης, Επανάσταση, Κρήτη, Ορλωφικά,
Σφακιά
sfakia-daskalogiannis
Το 1770 ο χριστιανικός πληθυσμός της Κρήτης βρισκόταν στο έλεος του
τουρκικού ζυγού, ο οποίος εκφραζόταν τόσο από την επίσημη αρχή του αγά
όσο και από την πυγμή των ισχυρών τουρκοκρητικών οικογενειών.
Χωριά εξισλαμίζονταν και ο ανταρτοπόλεμος μεταξύ των Χαΐνηδων και των
Γενίτσαρων σάρωνε την ύπαιθρο.
Η ορεινή και φτωχή περιοχή των Σφακίων δεν ήταν ελκυστική για τους
Τούρκους και όσες φορές πάτησαν το χώμα της, έφυγαν γρήγορα.
Θεωρείται ο πρωτομάρτυρας των κρητικών επαναστάσεων ενάντια στην
οθωμανική κυριαρχία
Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων
της Κρήτης
Ο Δασκαλόγιαννης αποτελεί εμβληματική μορφή των απελευθερωτικών αγώνων
της Κρήτης. Προς τιμήν του το αεροδρόμιο Χανίων ονομάζεται «Ιωάννης
Δασκαλογιάννης».
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης ήταν ο αρχηγός της οικογένειας των
Βλάχων που είχε σημαντική οικονομική επιφάνεια και ακόμη μεγαλύτερη
υπόληψη στην Άνω Πόλη.
Το παρατσούκλι «ψαλιδόκωλος» που του είχαν βγάλει οι συμπατριώτες του,
δεν μείωνε το κύρος του Δασκαλογιάννη, που γνώριζε γραφή και ανάγνωση
και ντυνόταν ευρωπαϊκά. Είχε τέσσερα ιστιοφόρα και ταξίδευε. Μιλούσε
ρωσικά και ιταλικά και έπειθε τους συγχωριανούς του ότι το «ξανθό
ομόδοξο γένος» θα στηρίξει τον αγώνα.
Ο πρωτόπαπας όμως των Σφακίων είχε τις επιφυλάξεις του και σύμφωνα με
τον θρύλο, η πολιτική αντιπαράθεση γινόταν με μαντινάδες.
Ο Δασκαλογιάννης έλεγε:
«Το Μόσκοβο θα φέρω να τα συντράμει τα Σφακιά, τσοι Τούρκους να ζυγώξου
και για την Κόκκινη Μηλιά δρόμο να τώνε δώσου»
Και ο παπάς του απαντούσε:
«Δάσκαλ΄ είντα λογιάζεις; Θα τα σκλαβώσεις τα Σφακιά μ΄ αυτά που
λογαριάζεις…Τα παλληκάρια τω Σφακιώ εις τη φωτιά θα βάλης»
Ο Δασκαλόγιαννης συγκέντρωσε τους άρχοντες των γειτονικών χωριών στον
Εμπρός Γυαλό, όπου βρίσκεται σήμερα η Χώρα και αποφάσισαν να ξεσηκωθούν,
καθώς έκαιγε στην υπόλοιπη Ελλάδα η φλόγα της επανάστασης του Ορλώφ.
Ο αντιναύαρχος Αλέξιος Ορλώφ υποκίνησε με εντολή της Μεγάλης Αικατερίνης
την επανάσταση των Μανιατών κατά των Τούρκων
Ο αντιναύαρχος Αλέξιος Ορλώφ υποκίνησε με εντολή της Μεγάλης Αικατερίνης
την επανάσταση των Μανιατών κατά των Τούρκων.
Στις 25 Μαρτίου του 1770 ο Δασκαλόγιαννης έβγαλε πανηγυρικό λόγο μετά τη
Θεία Λειτουργία.
Έως το καλοκαίρι, το κίνημα οργανώθηκε και περίπου 2 χιλιάδες άνδρες
άρχισαν τις επιδρομές εναντίον τουρκικών θέσεων.
Στόχος του Δασκαλόγιαννη ήταν να καταλάβει πρώτα τα Χανιά και στη
συνέχεια το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο με τη βοήθεια και του ρωσικού στόλο.
Το σχέδιο προχωρούσε και οι Τούρκοι είχαν αρχίσει να υποχωρούν.
Οι Ρώσοι κέρδισαν τους Οθωμανούς στη ναυμαχία του Τσεσμέ, αλλά τα
καράβια τους δεν έφτασαν στην Κρήτη να βοηθήσουν τους Σφακιανούς.
Από εκείνο το σημείο άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την επανάσταση των
Σφακιανών, που αποτελούσε ουσιαστικά την κρητική συμμετοχή στα Ορλωφικά.
Η αντεπίθεση των Τούρκων
Όταν οι Τούρκοι συνειδητοποίησαν ότι οι Ρώσοι δεν θα βοηθήσουν τους
επαναστάτες, άρχισαν την αντεπίθεση. Το πρώτο πράγμα που έκαναν ήταν να
επιτάξουν 1.000 χριστιανούς για να μεταφέρουν τα πολεμοφόδια του
οθωμανικού στρατού στα ορεινά σημεία των μαχών.
Οι άνθρωποι αυτοί ονομάστηκαν «σακουλιέρηδες» και ήταν τα πρώτα θύματα
των συγκρούσεων, γιατί οι Τούρκοι τους έστελναν μπροστά για κάλυψη κι
έτσι δέχονταν φίλια και εχθρικά πυρά.
sfakia 1770
Ομηρικές μάχες έγιναν στην Κράπη, ενώ οι Τούρκοι έκαψαν τον Καλλικράτη
και το Αφέντου.
Οι Σφακιανοί υποχώρησαν βράχο βράχο και το αίμα κύλησε άφθονο και από
τις δύο πλευρές. Οι Τούρκοι λεηλάτησαν την Ασκύφου και ετοιμάστηκαν για
την επίθεση στον Εμπρός Γιαλό και τη χώρα των Σφακίων.
Οι Κρητικοί τους καθυστερούν στα στενά της Ίμπρου και φυγαδεύουν πολλά
γυναικόπαιδα στην Ανώπολη.
Οι Οθωμανοί μετρούν 1.000 νεκρούς, αλλά ενισχύονται από Ηρακλειώτες
Τούρκους και η αριθμητική τους υπεροχή είναι συντριπτική. Μεταφέρουν την
έδρα της επιχείρησης στο Φραγκοκάστελο και το καλοκαίρι εξαπολύουν
επίθεση με 6.000 άνδρες στην Ανώπολη . Ο Δασκαλόγιαννης τους αναχαιτίζει
προσωρινά και στέλνει τα μισά γυναικόπαιδα, περίπου 2.500 ψυχές, στο
Λουτρό. Άλλοι τόσοι άμαχοι όμως δεν καταφέρουν να ξεφύγουν και πολλοί
αιχμαλωτίζονται.
Η Ανώπολη λεηλατείται και ο Δασκαλόγιαννης τη βλέπει να καίγεται από τα
απέναντι βουνά. Οι Σφακιανοί καταφεύγουν προς την Αράδαινα και δίνουν
απελπισμένες μάχες στο φαράγγι, ενώ οι σφαγές των αμάχων στα Λιβανιανά
και τον Άγιο Ιωάννη θα γράψουν με μαρτυρικό τρόπο τη σελίδα της
εξέγερσης.
Μνημείο του Δασκαλόγιαννη
Μνημείο του Δασκαλόγιαννη στην Κρήτη. Ωστόσο στην υπόλοιπη Ελλάδα ο
είναι σχεδόν άγνωστος.
Ο βασανισμός και το μαρτυρικό τέλος του Δασκαλόγιαννη
Η γυναίκα, δύο από τις κόρες του και ο αδελφός του Δασκαλόγιαννη πέφτουν
στα χέρια των Τούρκων.
Οι συμπολεμιστές του τον αποτρέπουν να παραδοθεί, αλλά όταν μπήκε ο
χειμώνας και ο πληθυσμός εξαντλήθηκε από τον ανταρτοπόλεμο, ο
Δασκαλογιάννης φόρεσε τα άρματά του και εμφανίζεται μπροστά στους
Τούρκους που τον μετέφεραν αρχικά στο Φραγκοκάστελο και στη συνέχεια στο
Ηράκλειο έφιππος, μαζί με την κόρη του Μαρία.
Για ένα διάστημα ο Δασκαλόγιαννης προσπάθησε να κερδίσει χρόνο
διαδίδοντας ότι υπήρχε δήθεν κάποιος κρυμμένος θησαυρός, ενώ και οι
Τούρκοι περίμεναν, ώστε να δουν αν θα υπάρξει κάποια αντίδραση από τη
Ρωσία.
Όταν βεβαιώθηκαν ότι δεν είχαν να κερδίσουν τίποτα από τον αιχμάλωτο
Σφακιανό διέταξαν το βασανιστικό του τέλος.
Έδεσαν σφιχτά τον Δασκαλόγιαννη σε ένα ικρίωμα που είχε στηθεί στην
ανατολική πλατεία του Ηρακλείου και ο δήμιος άρχισε να αφαιρεί με
τσακμακόπετρες κομμάτια από τη σάρκα του και να τα πετάει στους
συγκεντρωμένους.
Έφεραν μπροστά του ένα μεγάλο καθρέφτη για να δει τον εαυτό του
κατακρεουργημένο, αλλά και τον αδελφό του τον Σγουρομάλλη, ο οποίος είχα
χάσει πια τα λογικά του.
Ο Δασκαλόγιαννης πέθανε στις 17 Ιουνίου 1771 από ακατάσχετη αιμορραγία
και το σώμα του έμεινε τρεις ημέρες εκτεθειμένο και ο πασάς επέτρεψε να
ταφεί μόνο όταν απειλούνταν πλέον με αποσύνθεση. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι
το θέαμα του βασανισμού του Δασκαλόγιαννη ήταν τόσο αποτρόπαιο που
απέβαλλαν έγκυες χανούμισσες.
Ο θρυλικός επαναστάτης ενέπνευσε τον Ν. Καζαντζάκη. Οι αναφορές
στον «Καπετάν-Μιχάλη» είναι έμμεσες αλλά ουσιαστικές. Οπως
χαρακτηριστικά ειπώθηκε στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, που
διοργανώθηκε στην γενέτειρά του «ο ήρωας συνεχίζει να εμπνέει όλους
εκείνους που κρύβουν τον επαναστάτη κόντρα στο σύστημα και την
υποτέλεια».
daskalogiannisΗ οδύσσεια της κόρης του
Η κόρη του, Μαρία, υποχρεώθηκε να παντρευτεί Τούρκο και έζησε στην
Κωνσταντινούπολη απ΄ όπου έφυγε όμως, όταν ξέσπασε η Επανάσταση κι ενώ
είχε μείνει χήρα. Η ηλικιωμένη γυναίκα έγινε μοναχή στην Τήνο και
βοήθησε στον Αγώνα.
Οι Οθωμανοί εξάντλησαν το μένος τους στα Σφακιά, αλλά και την υπόλοιπη
Κρήτη για παραδειγματισμό. Εκτιμάται ότι από τους 11.000 κατοίκους
σκοτώθηκαν περισσότεροι από 3.500 χιλιάδες, 1.500 πέθαναν από τις
κακουχίες και άλλοι 2.000 έφυγαν για πάντα.
Η επανάσταση των «Ορλωφικών» καταπνίγηκε, αλλά η Πύλη είχε δεχθεί
σημαντικό πλήγμα, όπως φάνηκε άλλωστε στη συνθήκη του Κιουτσιούκ
Καϊναρτζή το 1774. Μεταξύ των όρων ήταν η αμνηστία όσων είχαν
συμμετάσχει στον αγώνα, αλλά και η δυνατότητα των ελληνικών πλοίων να
πλέουν υπό ρωσική σημαία, γεγονός που επέτρεψε την ανάπτυξη του
ελληνικού ναυτικού που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του
1821.
Ο Αερολιμένας Χανίων ονομάσθηκε «Ιωάννης Δασκαλογιάννης» προς τιμήν του
Κρητικού επαναστάτη....
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/daskalogiannis-o-thrilikos-epanastatis-pou-xesikose-ta-sfakia-enantion-ton-tourkon-ke-enepnefse-ton-kazantzaki-vrike-martiriko-thanato-sto-ikrioma-afou-ton-egdaran-zontano/
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/daskalogiannis-o-thrilikos-epanastatis-pou-xesikose-ta-sfakia-enantion-ton-tourkon-ke-enepnefse-ton-kazantzaki-vrike-martiriko-thanato-sto-ikrioma-afou-ton-egdaran-zontano/